Merhaba,
Bilgisayarlar, hayatimizdaki yerlerini gün geçtikçe güçlendirmeye devam ediyor. Aslinda bu bir sebep degil sonuçtur. Bilgiye hizli ulasma istegi ya da hatalardaki insan faktörünün çoklugu, bizi bilgisayarlara iten temel faktörlerden sadece birkaçi.
Bilgisayarin icad edilmesi oldukça eskiye dayanmasina karsin, kisisel bilgisayarlarin hayatimiza girisi çok eskiye dayanmiyor aslinda. Ilk zamanlarda çok pahali olan kisisel bilgisayarlarin ucuzlamasi ve üzerlerinde kurulu olan yazilimlarin ise yarar olmasi süreci oldukça fazla zaman aldi. Bu süreç neredeyse donanim üreticileri ile yazilim üreticileri arasinda bir yaris olarak geçti. Ancak son bes yil bilgisayar destekli ev, ofis ve endüstri için çok önemli gelismeler ile doluydu.
Ilk zamanlar DOS ortaminda hazirlanan yazilimlarin çogunu kullanmak, ayni isi geleneksel yöntemlerle yapmakla hemen hemen ayni emegi gerektiriyordu. Üstelikte iyi ve ise yarar bir sistem kurmak oldukça pahaliya mal oluyordu. Bunun yani sira, isletim sistemleri hatalarla doluydu ve isi hizlandirmaktan çok yavaslatiyordu. Bilirsiniz iste, zamansiz çikan mavi ekranlar. Ilk üretilen bilgisayarlarin bir oda büyüklügünde oldugunu hatirlatmak istedim.
Zaman içinde bilgisayarlar gelistiler ve ucuzladilar. Internet ve ag teknolojileri sayesinde erisebilirlik ve paylasabilirlik çok artti. Buna paralel olarak yazilimlar da çogaldi, yetenekleri artti ve ucuzladilar. Birçok cihaz tasinabilir vaziyette ceplerimize ya da çantalarimiza girmeye basladi. Bu sayede günlük hayatimizda yaptigimiz birçok seyi bilgisayarlar ve yazilimlar bizler için kolaylastirmaya basladilar. Bir kaç alanda bilgisayarlarin gündelik hayatimiza kattiklarina bakalim:
Tipta; Teshis, analiz, hasta kayit, veri paylasma ki tipta çok önemlidir, ilaç, kimya v.b. alanlarda, veri tabani, modelleme, analiz v.b. islevlerle, insanlarin tamamen yapamayacagi birçok görevi üstlenmis durumdalar.
Egitimde; Internet, görsel malzeme, tarayicilar, yabanci dil yazilimlari, matematik yazilimlari, fizik yazilimlari.
Bilimsel arastirmalarda; analiz yazilimlari, modelleyiciler, süper bilgisayarlar, süper magnetik sistemleri kontrol eden bilgisayarlar vb.
Evimizde; Internet, eglence, iletisim ve belki biraz egitim.
Endüstride; CAD, MRP, ERP ve çesitli otomasyon sistemleri.
Alanlari ve örnekleri artirabiliriz. Bes sene önce bu alanlarin çogunu sayamazdik ve gene bes sene önce bilgisayarlarin yaptiklarini insanlar da yapar diyebilirdik. Ama simdi bunu söylemek mümkün degil. Örnegin bir elektronik devreyi tasarlamak, islemcilerin programini yazmak ve baski devre tasarimlarini yapmak simülasyonlar olmadan mümkün degil. Bir tomografinin çekilmesi ve kagida aktarilmasi bilgisayarsiz mümkün degil. Yani, alissak ta alisamasak ta bilgisayarlar hayatimiza girdiler ve bizlere çok yardimci oluyorlar. Bizlere düsen görev de kendimiz basta olmak üzere, çocuklarimizi ve ülke çocuklarini bilgisayarlar konusunda egitmek.
Bir diger konu ise, son 1-2 yilda moda deyim haline gelen BULUT BILISIM (Cloud computing). Bir cümleyle özetlemek gerekirse; büyük donanimli, yüksek maliyetli sistemleri/bilgisayarlari satin almak yerine, sadece kullandiginiz kadarini ödemek. Böylece verilerinizin kendi bilgisayarinizda sürekli yedekleme, bakim, virüs gibi problemleriyle ugrasmak yerine, tüm bu isleri yapacak uzaktaki bir makineye baglanmak en dogrusu.
Söyle ki, server olabilecek nitelikte, üzerinde 16 islemci, 5 terabyte harddisk, 16 gb Ram olan bir makineden bahsediyoruz. Üzerine bir de elektrik kesintisinde devreye girecek UPS (kesintisiz güç kaynagi), internet erisiminde Telekom kesildiginde Superonline'in devre girecegi bir load balance (yedekleme) sistemini firmaniza kurdugunuzu düsünün. Tabi, server'in sizin mutfakta yer almayacagini düsünürsek, klimali bir ortam, zeminden yüksekligi ayarlanmis bir oda, elektrik tesisati vs. En iyi tahminle harcayacaginiz para, 15 bin dolar.
Bunun yerine, bu isi profesyonel olarak yapan, veri merkezlerinde, ortalama 3-4 bin bilgisayarin bulundugu, yüksek genislikte internet hatlari olan, elektrik ve UPS altyapisi kurulmus, 7/24 hizmet veren kuruluslari seçmek, ve bilgisayariniz götürüp oraya teslim etmek, aylik da 300$'a bu isi halletmek mümkün.
Bulut bilisimin asil mecrasi tabi ki yazilimlar. Sabit sermaye yatirimlarinin yüksekliginin yaninda veri güvenligi de bulut bilisimin tercih ediliyor olmasinin temel sebeplerinden. Söyle düsünün, firmaniza terminal cihazlari ile çalisan, müsteriye kapida elde makbuz yerine, cihazdan slip verebileceginiz, siparis ve müsteri girisleri için tablet, pc veya cep telefonlarini dahi kullanabileceginiz bir program yazdiriyorsunuz. Yapacaginiz yazilim ve donanim masrafi minimum 10 bin dolardir. Tabi böyle bir programi yazdirmak yetmiyor, yillar içinde günün gelisen kosullarina göre yenilemek, güncellemek, yeni özellikler eklemek de gerekecek. Maliyete bunlari eklemedik.
Böyle bir emek ve para harcamak yerine, bildiginiz iste mesai sarf edip bu alani da kendi alaninin uzmanlarina birakmak en dogru karar olacaktir.
Hali yikama sektöründe bilgisayar kullanimi denilince ilk akla gelen tabi ki siparis takip programlari olacaktir. Ve bunlarin büyük bir çogunlugu windows uygulamalarindan ibaret. Yani, belli bir bilgisayara kurulmak zorunda olan ve o bilgisayar disinda baska bir yerden erisimin mümkün olmadigi sistemler. Bunun tabi en büyük dezavantaji, makine bagimli olmaniz. Geçen 3-5 yildan sonra olasi bir hirsizlik vakasinda bilgisayarin çalinmasi, harddiskin bozulmasi, virüs gibi sebeplerle tüm verilerinizi kaybetmeniz olagan. Temeli windows uygulamasi olan uygulamalarda, bazen mobil erisimler için (kisitli versiyonlarda) android uygulamalari yazildigini da olur. Ama hiçbir android uygulamasi, bilgisayariniza kurulan uygulama kadar kapsamli olmaz. Siparis alirsiniz ama son 6 aylik gelir takibi yapmak istediginizde tekrar bilgisayariniza oturmaniz gerekecektir. Peki çözüm ne ?
Çözüm, son yillarin en sofistike yaklasimi olan internet uygulamalaridir. Internet uygulamasi seklinde yazilmis CRM (Customer relationship management - müsteri iliskileri yönetimi) projeleri, size istediginiz bilgisayardan veya ortamdan tüm özelliklerini kullanabileceginiz bir yapi sunar. Verileriniz kendi bilgisayariniz yerine güvenligi ve sürekliligi saglanmis büyük serverlarda size ayrilan alanlarda durur. Böylece çalinan, bozulan bilgisayar durumunda, baska bir bilgisayara geçip kaldiginiz yerden devam edersiniz.
Günümüzde, tüm eczanelerde kullanilan e-eczane, Turkcell'in tüm TIM'lerde (Turkcell iletisim merkezi) kullandigi müsteri iliskileri yönetimi, e-devlet uygulamalari (mtv ödemeleri, e-fatura vs), internet bankaciligi gibi daha onlarcasini saymak mümkün.
Kamu ve özel sektörün, artik uygulama tasarlarken e-uygulama seklinde modellemelerinin temelinde, kolay güncelleme ve veri kayiplarinin önüne geçmek yatar. Windows uygulamalari isletim sistemi bagimlidir, xp'de ayri, windows 7 veya windows 8'de ayri tepki verebilir. Internet uygulamalarinda böyle bir problem olusmaz. Istediginiz isletim sistemi üzerinden herhangi bir tarayicidan erisimi saglarsiniz.
Türkiye'de ILK ve TEK internet uygulamasi seklinde tasarlanmis hali yikama programi olan Hali Pratik, sahadaki yüzlerce terminal cihazi ile sektörde 7. yilini tamamladi. Biliyoruz ki aliskanliklari degistirmek çok zor, ama artik daktilolari birakmanin vakti gelmistir.
Hali Pratik